Jasienica Rosielna

Edukacja ekologiczna

ZAPOBIEGANIE POWSTAWANIU ODPADÓW

WEDŁUG STATYSTYK GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO PRZECIĘTNY POLAK W 2024 R. „WYTWORZYŁ” 376,9 KG ODPADÓW KOMUNALNYCH!

Jest to największy wzrost od 10 lat

Każdy z nas - mieszkańców, może w swoim domu podjąć działania sprzyjające ograniczeniu powstawania odpadów – dzięki czemu zadbamy o nasze środowisko i zaoszczędzimy na opłatach.

KILKA PROSTYCH ZASAD JAK ZMNIEJSZYĆ ILOŚĆ ODPADÓW:

· Kupuj odpowiedzialnie - pamiętajmy, że każdy nasz zakup ma wpływ na stan środowiska naturalnego. Kupując tylko to, co nam potrzebne, możemy nie tylko ograniczyć ilość śmieci, ale również zużycie energii, surowców i wody potrzebnych podczas produkcji.

· Kupuj tyle, ile naprawdę potrzebujesz.

· Weź torbę z domu – pamiętajmy, żeby na zakupy do sklepu iść z własną torbą wielokrotnego użytku. Im rzadziej korzystać będziemy z plastikowych toreb dostępnych w każdym markecie, tym mniej śmieci wyląduje w koszu.

· Zwracaj uwagę na daty przydatności do spożycia i wybieraj produkty z długim terminem przydatności do spożycia.

· Unikaj jednorazowych produktów, np. plastikowych sztućców na grilla, papierowych talerzyków czy plastikowych kubeczków. Zamiast zwykłych, jednorazowych baterii stosuj akumulatorki, które można wielokrotnie ładować.

· Wybierz szklaną butelkę zwrotną zamiast butelki plastikowej - szklana butelka może być wykorzystana wielokrotnie.

· Unikaj produktów zapakowanych w wiele warstw opakowań - podczas codziennych zakupów starajmy się wybierać produkty, które można kupić bez opakowania, np. warzywa, owoce czy pieczywo. Najlepiej wybierać opakowania wykonane ze szkła i metali. Są to materiały, które można przetwarzać nieskończoną ilość razy.

· Zastanów się przed dokonaniem większego zakupu - kupując sprzęt RTV/AGD, warto zwrócić uwagę na jego klasę energetyczną i trwałość. Zastanówmy się też, czy będziemy na tyle regularnie korzystać z danego przedmiotu, że warto go kupić. Może zamiast kupować nową kanapę czy fotel, nie lepiej je odświeżyć, np. poprzez wymianę tapicerki.

· Kompostuj bioodpady, co pozwoli na ich ponowne wykorzystanie jako
nawóz.

· Do pakowania drugiego śniadania wykorzystuj pojemniki wielokrotnego użytku.

· Ogranicz ilość zużywanego papieru - wysyłaj korespondencję pocztą elektroniczną zamiast tradycyjnych listów, zrezygnuj
z papierowych faktur i rachunków za media i usługi, jeżeli musisz coś wydrukować, to drukuj dwustronnie.

CIEKAWOSTKI

· Każda szklana butelka ponownie wprowadzona do obiegu pozwala zaoszczędzić energię potrzebną do świecenia 100-watowej żarówki przez 4 godziny,

· Każdy z nas wyrzuca w ciągu roku około 56 opakowań szklanych nadających się w pełni do ponownego wykorzystania,

· Wyprodukowanie 1 tony papieru wymaga ścięcia 17 drzew,

· Rzucona w lesie butelka plastikowa rozłoży się w ziemi po 500 latach, guma do żucia po 5 latach, a niedopałki papierosów po 2 latach,

· Butelki, torebki śniadaniowe bądź torby na zakupy stanowią ok. 7% masy wszystkich śmieci, zajmują dużo miejsca, jest to niemal 30% wszystkich odpadów,

· Stal i aluminium pochodząca z recyklingu opakowań metalowych może być przetwarzana w nieskończoność – bez utarty jakości surowca,

· Z 35 plastikowych butelek można wyprodukować bluzę z polaru. Dzięki recyklingowi oszczędzasz surowce i energię,

· W Polsce rocznie marnuje się 3 mln ton żywności. Kupuj tylko tyle jedzenia, ile na pewno zjesz,

· Polska wydaje 20 mln złotych rocznie na oczyszczanie lasów ze śmieci. Nie wywoź śmieci do lasu!

· Styropianowa tacka rozkłada się 500 lat,

· Jedna bateria z zegarka elektronicznego może zatruć aż 400 litrów wody. Nie wyrzucaj baterii do kosza. Oddawaj je do PSZOK-u albo wrzucaj do specjalnego pojemnika w sklepie, urzędzie, szkole,

· Foliowa torba rozkłada się ok. 300 lat. Na zakupy zawsze zabieraj własną torbę wielokrotnego użytku.

SYSTEM KAUCYJNY

Od października 2025 r. w Polsce zacznie działać system kaucyjny opakowań po napojach. systemkaucyjny.gov.pl

Systemem kaucyjnym objęte będą:

Materiały do pobrania:

Mały Podręcznik Systemu Kaucyjnego
Mały_podręcznik_Systemu_Kaucyjnego_WRZESIEŃ_2025_.pdf 2.39MB Zestaw 1 Pliki grafik na posty kwadratowe
System_kaucyjny_postykwadratowe_zestaw1.zip 18.79MB
A2_zestaw2.zip .zip 82.66MB
System Kaucyjny Plakatya2 Zestaw2
Zestaw 3 Pliki wideo poziome 16:9
System_kaucyjny_wideopoziome_zestaw3.zip .zip 64.50MB Zestaw 4 Pliki wideo pionowe 9:16
System_kaucyjny_wideopionowe_zestaw4.zip .zip 59.03MB Zestaw 5 Grafiki statyczne na relacje
System_kaucyjny_grafikirelacje_zestaw5.zip .zip 4.34MB Zasady udostępniania i korzystania z materiałów o systemie kaucyjnym do pobrania
Zasady_udostępniania_i_korzystania_z_materiałów_o_systemie_kaucyjnym_do_pobrania_(1).pdf 0.04MB

SPALANIE ŚMIECI

Dlaczego spalanie śmieci w przydomowym piecu lub piecu C.O. jest znacznie bardziej szkodliwe, niż w przypadku spalania ich w profesjonalnej spalarni śmieci?

Pozbywanie się śmieci w domowych piecach jest bardzo szkodliwe ponieważ: śmieci palone w instalacjach domowych są spalane w kilkakrotnie niższej temperaturze (od 200 o do 500o C), niż w przypadku profesjonalnej spalarni śmieci (1200o). Ta stosunkowo niska temperatura nie pozwala na rozłożenie w procesach termicznych szkodliwych substancji, takich jak: dioksyny i furany; kominy przydomowe pozbawione są filtrów a ich niewielka wysokość powoduje, że szkodliwe związki nie mogą unieść się na odpowiednią odległość, gdzie zostałyby rozproszone przez wiatr.

W wyniku spalania śmieci w przydomowych piecach wśród wielu różnorodnych szkodliwych substancji wydzielane są m.in.:

• SO2 (dwutlenek siarki) - może być u ludzi przyczyną trudności w oddychaniu. Długotrwałe oddychanie powietrzem, w którym jest ten związek, nawet w niskich stężeniach, powoduje uszkodzenie dróg oddechowych, prowadząc do nieżytów oskrzeli

• CO ( tlenek węgla) wiąże czerwone krwinki, utrudniając transport tlenu w organizmie. Oddziałuje także na centralny układ nerwowy.

• NOX (tlenki azotu) podrażniają i uszkadzają płuca, podobnie jak metale ciężkie, potrafią odkładać się w glebie, powodując zanieczyszczenie roślin, które spożywamy. Mogą być przyczyną zapalenia płuc i bronchitu,

• dioksyny i furany – uszkadzają wątrobę, płuca, nerki i zwiększają ryzyko powstawania nowotworów. Należą do najbardziej trujących i rakotwórczych substancji na świecie. Dioksyny są 10 tysięcy razy bardziej trujące od cyjanku potasu,

• chlorowodór i cyjanowodór oraz metale ciężkie – gromadzą się w naszych organizmach. Wprowadzane nawet w małych dawkach, przez dłuższy czas, mogą powodować zatrucia ostre lub przewlekłe.

W Ustawie z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz.U. 2018 poz. 992 z późn. zm.), czytamy:

art. 155. Termiczne przekształcanie odpadów prowadzi się wyłącznie w spalarniach odpadów lub we współspalarniach odpadów.

art. 191. Kto, wbrew przepisowi art. 155, termicznie przekształca odpady poza spalarnią odpadów lub współspalarnią odpadów podlega karze aresztu albo grzywny.

Za palenie śmieci grozi mandat do 500,00 zł, a jeżeli sprawa trafi do sądu to nawet grzywna do 5.000,00 zł.

Czego nie można palić na terenie własnej posesji: W instalacjach domowych oraz na wolnym powietrzu absolutnie nie można palić: lakierowanego drewna i mebli, tworzyw sztucznych (np. butelek PET, opakowań i reklamówek foliowych/plastikowych, opakowań typu TETRA PAK po napojach, mleku, itp.), opakowań po chemikaliach, farb, lakierów, klejów, leków i opakowań po lekach, przepracowanego oleju, baterii, gumy (opon), odzieży, obuwia, styropianów, przewodów, kabli, papieru bielonego nieorganicznymi związkami chloru z kolorowymi nadrukami (np. kolorowych gazet i czasopism, itp.) Niebezpieczne dla zdrowia jest także spalanie na wolnym powietrzu liści i innych odpadów organicznych. W przypadku ich spalania mogą powstawać węglowodory aromatyczne (np. dioksyny) o silnym działaniu rakotwórczym. O wiele lepszym rozwiązaniem dla zdrowia i dla przyrody jest ułożenie liści i innych odpadów organicznych w pryzmy kompostowe. Wówczas odnosimy dodatkową korzyść: uzyskujemy świetnej jakości naturalny nawóz. Przy okazji przypominamy, że równie szkodliwe jak palenie liści jest wypalanie traw, które w Polsce jest również prawnie zakazane.

Jakie odpady można spalać w piecu domowym? W piecu przydomowym lub w piecu C.O. dozwolone jest spalanie: odpadów z korka i kory, trocin, wiórów i ścinki, opakowań z papieru, tektury i drewna (niebarwionego).

Jak i gdzie zgłosić problem palenia śmieci?

- Jeśli palenie śmieci dokonywane jest na prywatnej posesji zawsze sprawę możesz zgłosić do właściwego ze względu na lokalizację Urzędu Gminy, tj. do Wydziału Ochrony Środowiska.

- Jeśli palenia śmieci dokonuje przedsiębiorca, wówczas zgłoszenie powinno zostać zaadresowane do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

RECYKLING

RECYKLING – jedna z metod ochrony środeowiska naturalnego. Jej celem jest ograniczenie zużycia surowców naturalnych oraz zmniejszenie ilości odpadów. Materiały, które nadają się do ponownego wykorzystania, bywajaą opatrzone kodem recyklingu.

SYMBOL RECYKLINGU

Założenia recyklingu - zasadą działania recyklingu jest maksymalizacja ponownego wykorzystania materiałów odpadowych, z uwzględnieniem minimalizacji nakładów na ich przetworzenie, przez co chronione są surowce naturalne, które służą do ich wytworzenia oraz surowce służące do ich późniejszego przetworzenia.

Recykling odbywa się w dwóch obszarach: produkowania dóbr oraz późniejszego powstawania z nich odpadów. Założenia recyklingu zakładają wymuszanie odpowiednich postaw producentów dóbr, sprzyjających produkcji materiałów jak najbardziej odzyskiwalnych oraz tworzenie odpowiednich zachowań u odbiorców tych dóbr.

Recykling pozwala na oszczędność energii, surowców i środowiska naturalnego. Każda wykorzystana ponownie szklana butelka to oszczędność energii potrzebnej do oświetlenia pokoju żarówką przez 4 godziny. Przetworzenie tony aluminium to oszczędność 4 ton boksytu i 700 kilogramów ropy naftowej. Poddane recyklingowi odpady to także mniej wysypisk.

O recyklingu warto pomyśleć już na etapie zakupów. Kupuj tylko tyle, ile naprawdę potrzebujesz. Weź na zakupy torbę wielorazowego użytku. Unikaj produktów jednorazowych i zbędnych opakowań. Wybieraj produkty w opakowaniach, które nadają się do recyklingu, albo są wykonane z materiałów biodegradowalnych. Zanim kupisz kolejny produkt, zwróć uwagę, czy materiał, z którego został wykonany, nadaje się do recyklingu.

Co powstaje z recyklingu?

Szkło i aluminium podlegają recyklingowi w 100%, można je też przetwarzać nieskończoną ilość razy. W przypadku aluminium jest to o tyle ważne, że produkcja aluminium z rud jest relatywnie droga, a złoża boksytu nie odnawiają się. Dzięki recyklingowi szkła możemy ograniczyć zużycie piasku, dolomitu i sody. Wprowadzając tylko jedną szklaną butelkę do wtórnego obiegu, ograniczamy zużycie energii równe 4 godzinom pracy 100 watowej żarówki! Tymczasem statystyczny mieszkaniec Polski wyrzuca do pojemników na odpady zmieszane aż 56 szklanych opakowań rocznie. Warto zmienić przyzwyczajenia i śmiecić mniej.

Tworzywa sztuczne powstają z pochodnych ropy naftowej. Zamiast zużywać ropę, której zasoby są ograniczone i której wydobycie jest bardzo kosztowne, tworzywa sztuczne można ponownie wykorzystać – jako wysokokaloryczne źródło energii lub jako surowiec wtórny. Np. z 35 popularnych butelek PET można wyprodukować bluzę z polaru. Plastik może być też przetwarzany na innego rodzaju ubrania specjalistyczne lub sportowe, powstają z niego także namioty, plecaki czy buty. Aby uratować jeno drzewo, wystarczy 59 kg makulatury.

W ostatnim czasie coraz więcej ludzi poszukuje możliwości maksymalnego przedłużenia życia raz wyprodukowanych rzeczy. Motywacje są różne - może to być forma zabawy, czasami jest to konieczność. Część osób manifestuje w ten sposób, że troszczy się o środowisko naturalne. Tak naprawdę, jedynie od naszych pomysłów i wyobraźni zależy, w jaki sposób wykorzystamy stare przedmioty. Meble, ubrania, butelki czy puszki mogą dowolnie przeistaczać się w nowe twory.

Innym rozwiązaniem jest wymiana zbędnych rzeczy. Nie potrzebujesz swojej starej kanapy? Oddaj ją w dobre ręce. To samo tyczy się sprzętu RTV/AGD. Nie każdy może sobie pozwolić na kupno nowej lodówki lub pralki. Dzięki wymianie, Ty pozbędziesz się kłopotu, a ktoś inny ucieszy się z prezentu. Wymieniając, naprawiając i pożyczając przedmioty dajesz im szansę na ich drugie życie.

KOMPOSTOWNIK

Kompostowanie to najlepszy sposób, żeby uzyskać własny materiał do użyźniania gleby, a przy tym zagospodarować odpady, które powstają w naszej kuchni czy ogrodzie.

Odpady biodegradowalne to około 70% naszych śmieci. Jeśli trafią one do kompostownika, będziemy mogli posegregować nawet 95% odpadów pozostałych po oddzieleniu resztek jedzenia. Kompost jest źródłem naturalnego, darmowego nawozu, który możemy wykorzystać do użyźnienia gleby w ogrodzie czy w doniczkach.

Jak zrobić kompostownik: Budowę kompostownika w pryzmie rozpoczynamy od ułożenia warstwy połamanych gałęzi (1-5 cm grubości), zaczynając od najgrubszych. Dzięki temu uzyskamy tzw. warstwę drenażową. Jest to także swoisty system wentylacyjny, bez którego powstawanie kompostu jest niemożliwe. Po ułożeniu gałęzi należy wysypać warstwę materiału, który będzie pochłaniać wodę wymywającą z górnych warstw substancje mineralne. Można zastosować do tego ziemię ogrodową, torf, słomę lub stary, częściowo rozłożony już kompost. Powyżej będziemy układać odpady biodegradowalne, przekładane ziemią ogrodową, drobno rozkruszoną gliną lub iłem. Dobrze jest też dodawać na początek nieco gotowego kompostu. Gdy pryzma osiągnie wysokość ok. 120 cm (jednak nie więcej niż 1,5-2m), należy ją okryć ziemią lub słomą. Pryzmę należy regularnie podlewać wodą lub, jak niektórzy, gnojówką roślinną z pokrzywy, rumianku i krwawnika. Istotne jest także przerzucanie kompostu – dzięki temu proces rozkładu materii przyspiesza. Na zimę pryzmę trzeba okryć materiałem izolacyjnym, aby umożliwić dalszy rozkład materiału.

Co wrzucamy do kompostownika? Większość odpadów kuchennych i ogrodowych, takich jak: resztki owoców i warzyw, resztki roślinne, rozgniecione skorupki z jaj, fusy z kawy i herbaty, gałązki żywopłotów, ziemię z doniczek i skrzynek, przekwitnięte kwiaty, liście, skoszoną trawę, nadziemne części chwastów, niezadrukowany papier (papier śniadaniowy, chusteczki, serwetki, tektura itp.), a także słomę i siano. Nie wrzucamy do kompostownika mięsnych odpadów kuchennych i kości, zainfekowanych roślin ogrodowych, gruzu czy śmieci z odkurzacza.

Dojrzewanie kompostu trwa zwykle około 18 miesięcy (w kompostownikach z tworzyw sztucznych proces ten można skrócić nawet do 2 miesięcy). Dojrzały kompost ma jednolitą strukturę i zapach świeżej ziemi. Można go bez ograniczeń wykorzystywać do użyźniania gleby. Stosowanie kompostu nie grozi przenawożeniem ani zatruciem środowiska, jak to może mieć miejsce w przypadku nawozów sztucznych czy obornika. Dzięki stosowaniu kompostu uboga w składniki odżywcze i mineralne gleba staje się żyzna, bogata w humus i urodzajna, a my możemy cieszyć się jej plonami.

Zapraszamy do obejrzenia serialu "Misja Natura" pod adresem:

http://misjanatura.serial.fwie.pl/screen.php?type=1